همه عرفا و سالکان راه دوست و همه ی اولیای خدا و زاهدان و پویندگان راه حق لحظه ای آرام نمیگیرند و دائم در حال تلاش و ممارست و ریاضت هستند. آنها به طرق مختلف ، تمام عمر خود را صرف این میکنند که راه درست زندگی کردن را بیاموزند و به آن عمل کنند. افراد در شرایط عادی به سختی از هم متمایز میشوند . وقتی همه چیز خوب و آرام و طبیعی است ، انسانها تقریبا شبیه به هم هستند و به سختی میتوان خوب و بد و قوی و ضعیف را از هم تشخیص داد. اما وقتی شرایط عوض شود و یک شرایط بحرانی پیش بیاید در این صورت است که انسانها به تناسب ظرفیت عقلی خود دست به اقدام میزنند و عکس العمل نشان میدهند. در اینجاست که خوب و بد و ضعیف و قوی از هم شناخته میشوند. 5 موقعیت مهم بحرانی وجود دارد که پایش عملکرد افراد در آن موقعیتها میتواند شناخت درستی نسبت به شخصیت افراد بدست بدهد. این شرایط پنج گانه عبارتند از : ستم - خیانت - تکذیب - مدحت - نکوهش


سوال این است که اگر در یکی از این شرایط سخت قرار گرفتیم تکلیف ما چیست و  چه کنیم که در این شرایط بهترین رفتار را از خود نشان دهیم ؟ عقل سلیم چه میگوید؟ دستور عقل در این لحظات بحرانی برای ما چیست؟

آیا وقتی مورد ستم واقع شدیم سعی کنیم به همان میزان یا صد برابر آن به طرف مقابل ظلم کنیم ؟  آیا وقتی کسی به ما خیانت کرد سعی کنیم ما هم به او خیانت کنیم؟  آیا اگر کسی یک شایسته گی یا خوبی یا فضیلتی از ما را تکذیب کرد باید خشمگین شویم و ما هم با مقابله ی به مثل ، شایسته گیهای او را تکذیب کنیم ؟ اگر کسی از ما تعریف کرد از خوشحالی پر در بیاوریم و بالا و پایین بپریم و دستها را به علامت پیروزی بالای سر ببریم و هیاهو راه بیاندازیم؟ آیا اگر کسی ما را نکوهش و سرزنش کرد باید بی تابی کنیم و اعصابمان خط خطی شود؟  چه باید کرد؟ 

اینها موقعیتهایی هستند که همه ی آدمها در طول زندگی خود بدون استثناء و متناوبا در این شرایط قرار میگیرند و چون اعصاب انسان در نتیجه ی این اتفاقات دچار فشارهای سخت میشود و کنترل بر اعصاب تضعیف شده و امکان بروز رفتارهای غیر ارادی زیاد میشود در نتیجه بسیاری از نزاعها و بدخلقی ها و  جنایتها و قتلها در این شرایط اتفاق می افتد. بنابراین کنترل رفتار در این شرایط بسیار مهم است.

و انسان اگر از قبل نداند که در این گونه موارد کدام رفتار برایش سفارش شده است یقینا در چنان شرایط بحرانی فرصتی برای فکر کردن و تصمیم گیری عاقلانه وجود ندارد. اما اگر از قبل بداند که تکلیفش چیست میتواند با کمی خویشتن داری ، وظایف خود را به یاد آورده و خود را از احتمال بروز رفتارهای ناهنجار دور کرده و عکس العمل صحیحی را از خود به نمایش بگذارد.

امام محمد باقر عالیترین حرف را در این مورد گفته است که برای هر کسی میتواند بعنوان یک گنج معنوی واقعی به حساب بیاید.

 

حضرت محمد بن علی ، امام محمد باقر (ع) در عباراتی فوق العاده فصیح و بلیغ چنین می آموزند : 

تو را به پنج چیز سفارش می کنم :

1- اگر مورد  "ســـــتـــم"  واقع شدی ، ستم مکن

2- اگر به تو "خیـــــانـت" کنند ، خیانت مکن

3- اگر        "تکــذیـبـت"  کنند ، خشمگین مشو

4- اگر        "مــــدحـت" کنند ، شاد مشو

5- اگر        "نکوهشت" کنند ، بیتابی مکن 


بحارالانوار ، ج 75، ص (167)


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: حدیث , امام محمد باقر , حکمت


تاريخ : ۱۳٩۳/٢/۱۱ | ٥:٢٠ ‎ب.ظ | نویسنده : جوادزاده | نظرات ()
.: a good site پارس قرآن :.